زيست شناسي درسي مهم و اثرگذار

میثم دریکوندی

زیست شناسی با بالاترین ضریب به عنوان اصلی ترین درس گروه آزمايشي علوم تجربی برای داوطلبان این گروه، به خصوص آنهایی که متقاضی رشته های پر طرفدار هستند، اهمیت ویژه ای دارد. اگر داوطلبی در درس زیست شناسی، ده درصد از شما عقب بیفتد و در هر کدام از درس های اختصاصی های دیگر، پنج تا شش درصد جلو باشد، به طور کلی از شما عقب می افتد. شواهد نشان می دهد که فقط درصد كمي از دانش آموزان، تست های زیست شناسی را بالای پنجاه درصد می زنند. علت این موضوع در کم مطالعه کردن این درس نیست، بلکه یکی از مشکلات بزرگی که داوطلبان دارند، چگونه مطالعه کردن درس زیست شناسی است. در این مقاله سعی می کنیم تا شما را با نحوه صحيح مطالعه و تست زنی بهتر در این درس آشنا کنیم. مانند همه دروس کنکور، برای نتیجه گیری بهتر در درس زیست شناسی نیز رعایت سه مرحله مطالعه اولیه، مرور و تست زنی، بسیار مهم است.

1- مطالعه اولیه

قبل از هر چیز باید به خاطر داشته باشید که مهم ترین منبع مطالعه زیست شناسي برای کنکور، کتاب درسی است. اگر زيست شناسي را يك درس صرفاً حفظ شدني (مثل حفظ کردن يك شماره تلفن يا شعر) مي پنداريد، باید نگرشتان را درباره این درس عوض کنید؛ پس به حفظ کردن طوطي وار مطالب زيست شناسي نپردازيد. بايد روشي را براي مطالعه به کار ببريد که در يادگيري عميق و مفهومي زيست شناسي، مؤثر باشد.

با توجه به تغييرات کتاب هاي زيست شناسي، در مقايسه با سال هاي گذشته، ديگر نمي توان به کتاب زيست شناسي پايه خاصي اهميت بيشتري داد؛ چرا که اولاً مطالب کتاب هاي زيست شناسي، بسيار به هم پيوسته است و براي يادگيري مطالب، لازم است که تمام کتاب هاي زيست شناسي را به دقت مطالعه کرد، و دوم اینکه بر خلاف سال هاي گذشته، ديگر سهم پايه خاصي در پرسش هاي آزمون سراسري، بيشتر از پايه ديگر نيست و مي توان گفت که تقريباً تعداد پرسش هاي برابري از هر سه پايه مطرح مي شود؛ پس بدون توجه به بودجه بندي سؤالات براي فصل هاي مختلف، کتاب هاي هر سه پايه را به صورت موازي (همراه با هم) مطالعه کنيد و اهميت يکساني براي تمام فصول هر سه پايه قائل شويد. تأكيد ما بر اين موضوع، به آن خاطر است که طبق آمار سال هاي گذشته، نمي توان هيچ فصلي از دروس زيست شناسي را فاقد اهميت يا کم اهميت تر از بقيه دانست.

شیوه پیشنهادی ما برای مطالعه زیست شناسی، این است که ابتدا مطلب را به صورت اجمالي و گذرا (پاراگراف اول و آخر، تيترها، شکل ها و…) بخوانيد تا ايده کلي آن را به دست بياوريد. در مرحله بعد بايد در مدت زماني که دربرنامه ريزي خود براي اين درس در نظر گرفته ايد، به طور دقيق و خط به خط، نکات آن را مطالعه کنيد. توجه به اَشکال و قيدها، ارتباط بين فصول و کتب مختلف، و جمع بندي نکات جانوران از کتب مختلف دبيرستان، بسیار مهم است. در این

مرحله، زير نکات مهم و کليدي را خط بکشيد و نکات مهم را حاشيه نويسي کنيد. پس از انجام این کار، تمام فصول دروس زيست شناسي سه پايه را با توجه به ارتباط موضوعي آنها تحت عنوان هاي جديد دسته بندي کنيد. انجام این کار باعث می شود تا در مرورهای بعدی، در مدت زمان کمتر، مطالب مرتبط بیشتری را به خاطر بسپرید و به سرعت آن را فرا بگيرید. پس از مطالعه دقیق، حتماً از متن کتاب سؤال و تست طرح کنید. به خاطر داشته باشید که مقايسه اي خواندن و شباهت ها و تفاوت ها را جدول بندي کردن، در آزمون هاي سراسري سال هاي اخير به شدت مورد توجه قرار گرفته است؛ پس پرداختن به این کار را هم در شيوه مطالعه خود در اين درس، مورد توجه قرار دهيد.

پیشنهاد ما این است که مطالعه زیست شناسی را در برنامه درسی روزانه خود بگنجانید؛ البته این موضوع به میزان اطلاعات و آمادگی شما در این درس بستگي دارد. به هر حال سعی کنید كه در هر نوبت مطالعه این درس، حتماً موارد زیر را رعایت کنید:

1- در هر روز، حتماً بخشي از زمان مطالعه را به زيست شناسي اختصاص بدهيد ( حداقل دو ساعت)؛

2- هر ساعت از مطالعه زيست شناسي را تنها به يك عنوان اختصاص بدهيد؛

3- هر ساعت از مطالعه مختص يك عنوان را به چند بخش تقسيم کنيد: قسمت اول را به مرور مطالب ساعت مطالعه قبل اختصاص دهيد. در قسمت دوم، مطالب مربوط به عنوان همين ساعت مطالعه را بخوانيد. چند دقيقه استراحت کنيد، و در قسمت آخر، تست هاي مربوط به همين بخش را پاسخ دهيد.

 

در هنگام مطالعه این درس، حتماً به نکات زیر توجه داشته باشید:

1- زيست شناسي، يك درس حفظ کردني نيست، بلکه درسي کاملاً مفهومي است که استفاده از ابزار هوش در پاسخگويي به سؤالات و درک مفاهيم آن، اهميت فوق العاده اي دارد. تسلط کامل بر مطالب اين درس، نيازمند آموزش خوب، تکرار مداوم و تست زدن فراوان است تا بتواند شخص را با چالش هايي که طراح سؤال براي او گذاشته است آشنا کند و از آن به خوبي عبور دهد.

2- مي دانيد که در زيست شناسي، قوانين ثابت و قاطعي، مثل درس رياضي وجود ندارد؛ اما موارد استثنايي فراوان هستند؛ پس کلماتي مثل برخي، بعضي، بسياري، اغلب، گاهي و … را در کتاب هاي درسي مشخص کنيد و مفاهيم برآمده از آنها را به خاطر بسپاريد.

3- تصاوير در زيست شناسي، به فهم بهتر مطالب درسي کمک زيادي مي کنند و هر ساله به طور مستقيم، از خودِ تصوير، يا به طور غير مستقيم از مفاهيم آنها، سؤال طرح مي شود؛ پس زيرنويس آنها و نام گذاري بخش هاي مختلف شکل ها را به دقت مطالعه کنيد.

4- به همان اندازه که مطالب مطرح شده در بخش هاي بيشتر بدانيد ارزشي در طرح سؤال ندارند، مطالعه و درک مفاهيم بخش هاي فعاليت وآزمون در کتب درسي، خيلي مهم هستند و در چند سال گذشته، سؤالاتي از آ نها مطرح شده است.

5- اسامي جانداران مختلف (مثل گياهان، جانوران، قارچ ها، آغازيان و باکتري ها) را ياد بگيريد و خصوصيات ويژه آنها را در کنارشان يادداشت کنيد. در اين موارد بايد کمي زحمت بکشيد و از کتاب هاي سه سال زيست شناسي، تمام مطالبي را که در مورد آن جاندار نوشته شده است، پيدا کنيد.

6- نام دانشمندان مختلف و نتيجه پژوهش هاي آنها را ياد بگيريد. همچنين موارد کشف شده از سوي آنها يا جاندار مورد مطالعه آنها را به درستي ياد بگيريد.

7- برخي از مفاهيم و مطالب در زيست شناسي، به قدري اهميت دارند که طرح سؤال از آنها، همه ساله تکرار مي شود؛ پس در يادگيري مواردي مثل: دودمانه ها، چرخه زندگي قارچ ها، هورمون هاي گياهي، انواع مختلف حواس جانوران، آزمايش هاي دي هيبريدي يا مقايسه ويژگي هاي پروکاريوت ها با يوکاريوت ها و نيز بازدانگان با نهاندانگان يا انواع بافت هاي گياهي و جانوري، چرخه ضربان قلب و … دقت داشته باشيد.

8- با توجه به گسترده بودن مسائل ژنتيک، مطالعه اين موضوع، نياز به دقت قابل توجهي در درک ابتدايي مسائل مطرح شده و مفاهيم آن دارد.

9- فعاليت ها و آزمايش هاي کتاب مهم هستند؛ پس به راحتي از آنها صرف نظر نکنيد؛ بلکه اين موضوعات را دقيقا مطالعه کنيد.

2- مرور

هر چقدر هم که شما درس زيست شناسي را با دقت خوانده باشيد، این درس، درسی نیست که با یک بار خواندن بتوانید در آن درصد بالایی را کسب کنید؛ بنابراین، مرورهای متوالی و مفهومی خواندن این درس، باید در اولویت برنامه ها قرار داده شود. اگر مرور مجدد اين درس را در برنامه درسي خود منظور نکرده باشيد، نمي توانيد نتيجه خوبي را در آزمون سراسري کسب کنيد؛ چون مطالب این درس فرّار است و ممکن است که تا زمان برگزاري اين آزمون، بخش قابل ملاحظه اي از آن مطالب را فراموش کنيد. مرور درس زیست شناسی، شامل چند مرحله است. هما نگونه که در بالا اشاره شد، در برنامه هفتگی خود سعی کنید برای اینکه مطالب قبلی در ذهنتان بهتر تثبیت شود، حتماً وقتی را به مرور کردن آنها اختصاص دهید؛ علاوه بر این، در هنگام مطالعه فصل هاي جديد، مطالب فصل قبل را نيز مرور نما ييد تا آنها را فراموش نکنيد؛ به علاوه در پايان هر ماه، مروري از چند فصل نيز داشته باشيد. در خرداد ماه هم، که زمان مرور کلي و تست زني است، حتماً زمان مناسبي را به مرور درس زيست شناسي اختصاص دهيد. یکی از کارهایی که انجام آن برای مرورکردن و تثبیت بهتر مطالب در ذهن، بسیار مؤثر است، استفاده از حاشيه نويسي در اين درس است. همچنين می توانید مطالب خوانده شده را خلاصه نويسي کنید. در خلاصه نویسی برای مرور مي توانيد مطالب مهم را به صورت نکات جداگانه درون دفتر يا فيش هايي بنويسيد؛ اما بهترين روش براي خلاصه برداري در این درس، نوشتن مطالب مهم به صورت نمودارهاي درختي، شبکه اي، جدول ها، شکل و … است؛ يعني مطالبي را که ياد گرفته ايد، به شکلي که ذهنتان آن را خلق مي کند، بازنويسي کنيد.

3- تست زني

یکی دیگر از کارهای مهمی که برای نتیجه گیری بهتر در درس زیست شناسی حتماً باید انجام دهید، تست زنی است. تست زنی هم، مانند مرور، مراحل مختلفی دارد. شما بايد پس از مطالعه هر درس و در پایان ساعات مطالعه روزانه، تست زنی موضوعی کنید تا خود و نحوه مطالعه تان را محک بزنید. بعد از این تست زنی می توانید در پایان مرور هفتگی یا ماهانه نیز مبادرت به تست زنی نمایید. در خرداد و روزهای مانده به آزمون سراسري نیز باید تست زنی سرعتی داشته باشید. در هر کدام از این تست زنی ها هم حتماً باید اشکالات خود را به خوبی و به صورت تشریحی بررسی کنید. حتمآً بعد از بررسی سوالات، نکته های هر تست را در حاشیه درس مورد نظر یا در دفتر نکته برداری خود یادداشت نمایید. حتماً در تست زدن به اين نکته توجه داشته باشيد که تست ها را با دقت تمام مطالعه کنيد؛ زيرا يکي از راهکارهاي موفقيت در تست زني اين درس، آن است که به نکات توجه زيادي داشته باشيد. اين موضوع آن قدر اهميت دارد که تک تک کلمه ها در اين درس مي توانند يك نکته تستي باشند. کنار تست هاي نکته دار و مهم علامت بزنيد؛ تا اگر دوباره خواستيد آن کتاب يا سؤالات آن را مرور کنيد، وقت خود را روي تست هاي ساده و راحت تلف نکنيد و بيشتر روي تست هاي مهم و نکته دار کار کنيد. بعد از تست زدن، پاسخنامه تشريحي آن را حتماً مطالعه کنيد تا به اشکالات خود به خوبي پي ببريد. هنگام تست زدن، درصدتان را حساب کنيد و سعی کنید كه هر بار اين درصدها بهتر از بار قبل باشد. در حل تست زیست شناسی، دقت روی درک و فهم متن سؤالات، اهمیت بیشتری دارد. برای بهتر شدن مهارتتان در این زمینه، چندين تست طراحی کنید. انجام این كار، يك روش خیلی عالی است که در ابتدای کار شاید کمی مشکل به نظر برسد، ولی به تدریج به این موضوع عادت می کنید. انجام این کار برای سریع و خوب زدن تست، خیلی مؤثر است؛ زیرا در طراحی تست، شما دنبال گزینه های غلط می گردید که این موضوع باعث می شود تا گزینه های غلط برایتان ملموس تر شود و در جلسه آزمون آنها را راحت تر تشخیص بدهید. تست هایی که طراحی می کنید، ترجیحاً به صورت ترکیبی و خیلی مفهومی باشند تا همخوانی بیشتری با تست های آزمون سراسري داشته باشند؛ مثلاً وقتی سؤالی را از یکی از فصل های سال دهم طرح می کنید، گزینه هایش را از فصل های دیگر سال دهم، يازدهم و دوازدهم هم بیاورید. در این درس برای تست زنی، بررسی تست های آزمون هاي سراسری سال های قبل،

بسیار مهم است. بارها دیده شده است که سؤالات سال های قبلی، با مجموعه ای از تغییرات جزئی در گزینه ها یا صورت سؤال، به صورت پرسش جدیدی در آزمون اخیر، مطرح می شوند. تقریباً نیمی از پرسش ها در این درس در سال های قبل به نحوی (مثلاً به صورت پرسش های مشابه) آمده است که این امر خود اهمیت مرور و بررسی تست های سال های اخیر آزمون هاي سراسری را در درس زیست شناسی نشان می دهد؛ پس بهترین منبع برای آمادگی بیشتر در آزمون های سراسری، نمونه سؤالات آزمون های سراسري سال هاي قبل است که باید آنها را حل و بررسی کنید.

نظرات کاربران

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

    لینک کوتاه :